Inkaso - co to jest ?

24 October, 2017 4

W rozliczeniach pomiędzy stronami mogą być stosowane różne narzędzia i formy płatności. Jedną z nich jest inkaso.

Co to jest inkaso?

Inkaso lub inkasso – co to jest? Pod pojęciem inkaso należy rozumieć formę rozliczeń bezgotówkowych, która polega na tym, że dostawca składa polecenie w swoim banku, by ten w określonych warunkach pobrał należności od odbiorcy.  Taka warunkowa forma płatności uwzględnia dwie strony – instytucję inkasującą, na ogół bank działający na rzecz zleceniodawcy, oraz podmiot pobierający przedmiot inkasa.

Z formy inkasa korzystają najczęściej podmioty, które długo współpracują ze swoimi partnerami biznesowymi i mają do nich pełne zaufanie. Nie obawiają się, że partner odmówi odbioru towaru lub uiszczenia określonej kwoty tytułem zapłaty za niego. W ramach inkaso pieniądz bezgotówkowy spełnia funkcję środka płatniczego.  Bank przy realizacji inkasa nie ponosi żadnej odpowiedzialności za daną transakcję.

Co może być przedmiotem inkasa?

Przedmiotem inkasa mogą być dokumenty finansowe lub dokumenty jako takie. W przypadku inkasa bezdokumentowego będą to:

  • weksle, w tym weksle trasowane (inkaso weksla),
  • czeki,
  • kwity depozytowe,
  • banknoty,
  • akcje,
  • obligacje,

W przypadku inkasa dokumentowego, nazywanego również inkasem handlowym, przedmiotem operacji mogą być:

  • faktury,
  • dokumentacja przewozowa,
  • świadectwa pochodzenia,
  • dokumenty stwierdzające istniejący tytuł własności,
  • dokumenty ubezpieczeniowe,
  • inne,

Rodzaje inkasa

Istnieje wiele rodzajów inkasa, wyróżnionych ze względu na jego przedmiot, ze względu na pośrednika rozliczającego inkaso oraz termin płatności:

  • inkaso kredytowe – nie mylić z kredyt inkaso
  • inkaso dokumentowe – przedmiotem inkasa są dokumenty, polega głównie na windykacji sumy zobowiązania w zamian za dokumenty,
  • inkaso bezdokumentowe – inkaso finansowe, którego przedmiotem mogą być wyłącznie dokumenty finansowe,
  • inkaso gotówkowe – inkaso a vista, polegające na wpłacie za towar (niekoniecznie gotówkowej), w celu jego posiadania,
  • inkaso akceptacyjne – nazywane także inkasem terminowym, polega na uregulowaniu płatności w wyznaczonym terminie przez płatnika,
  • inkaso gwarantowane – kontrahent żąda gwarancji od banku płatnika, w przypadku gdy ten odmówi zapłaty,
  • inkaso natychmiastowe – polega na natychmiastowym dokonaniu płatności po złożeniu dokumentów,
  • inkaso automatyczne – dwa banki upoważniają się do obciążenia drugiej strony umowy i wypłaty należności automatycznie,
  • inkaso towarowe – polega na wydaniu towaru osobie trzeciej przez bank, jeśli odbiorca wykona świadczenie wskazane przez zleceniodawcę,

Jak realizowane jest inkaso w praktyce?

Pierwszym etapem inkasa jest wysyłka towaru przez podawcę płatnikowi oraz złożenie w banku dokumentów, potwierdzających wysyłkę towaru oraz upoważniające do jego odbioru. Bank podawcy wysyła wówczas do banku pośredniczącego odpowiednie dokumenty, zaś bank inkasujący potwierdza bankowi podawcy odbiór dokumentów. W tym momencie może już wysłać płatnikowi wezwanie do wykupienia inkasa wraz z kopią dokumentu.

Kiedy wpłyną do instytucji inkasującej dokumenty inkasowe, płatnik otrzyma od banku dalsze instrukcje postępowania. Po ich spełnieniu dostanie dokumenty, będące przedmiotem inkasa. Ich odbiór poprzedzony jest zapłatą lub zaakceptowaniem weksla. Gdy takie zobowiązanie zostanie spełnione, płatnik może dowolnie dysponować towarem. W gestii banku inkasującego nie jest sprawdzanie autentyczności dokumentów ani dokonanie płatności z własnych środków.